Czy Lewiatan jest polski? Właściciel, kapitał i tożsamość sieci sklepów

Pytanie o to, czy Lewiatan jest polski, pojawia się niezwykle często w dyskusjach konsumenckich dotyczących pochodzenia kapitału działających w Polsce sieci handlowych. Żółto-niebieskie logo z charakterystycznym znakiem widnieje na tysiącach placówek spożywczych w całym kraju – od małych wsi po największe aglomeracje. Choć powszechnie postrzega się tę markę jako tradycyjny, rodzimy sklep osiedlowy, odpowiedź na pytanie, do kogo należy Lewiatan, wymaga przeanalizowania unikalnej, dwupoziomowej struktury organizacyjnej, łączącej niezależnych polskich kupców z giełdowym holdingiem dystrybucyjnym.

Geneza i historia: jak polscy kupcy stworzyli Lewiatana

Polska Sieć Handlowa Lewiatan nie powstała jako zagraniczna korporacja wchodząca na polski rynek, lecz jako oddolna inicjatywa rodzimych przedsiębiorców. W 1994 roku grupa dziesięciu hurtowników i kupców pod przewodnictwem Waldemara Nowakowskiego założyła podmiot o nazwie Związek Kupców i Producentów Lewiatan '94 S.A. Głównym celem powołania konsorcjum było zjednoczenie sił zakupowych polskich handlowców, aby mogli skutecznie konkurować z wkraczającymi wówczas do Polski zachodnimi sieciami hipermarketów i dyskontów.

Sama nazwa sieci nie była przypadkowa. Twórcy nawiązali bezpośrednio do działającego w okresie międzywojennym Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów „Lewiatan”, założonego w 1919 roku. W 1996 roku organizacja przekształciła porozumienie handlowe w ogólnokrajową sieć franczyzową, która w kolejnych dekadach stała się jednym z największych zrzeszeń handlowych w Europie Środkowo-Wschodniej.

Do kogo należy Lewiatan? Rola i struktura Grupy Eurocash

Aby precyzyjnie określić, lewiatan właściciel jakiej narodowości zarządza siecią, należy spojrzeć na centralę operacyjną. Za rozwój marki, standardy wizualne, marketing oraz koordynację umów odpowiada spółka Lewiatan Holding S.A., której prezesem od 2020 roku jest Robert Rękas.

Przełomowym momentem w historii struktury kapitałowej sieci był grudzień 2011 roku. Wówczas kontrolę nad spółką Lewiatan Holding S.A. (oraz częścią spółek regionalnych) przejęła Grupa Eurocash S.A. w ramach transakcji wykupu aktywów dystrybucyjnych Tradis od grupy Emperia Holding.

Sama Grupa Eurocash S.A. jest spółką notowaną na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Jej największym akcjonariuszem pozostaje portugalski przedsiębiorca Luis Amaral, który poprzez podmiot Politra B.V. kontroluje ponad 40% akcji firmy. Pozostała część akcji Eurocash znajduje się w rękach inwestorów instytucjonalnych (w tym polskich Otwartych Funduszy Emerytalnych i funduszy inwestycyjnych) oraz inwestorów indywidualnych w wolnym obrocie giełdowym. Eurocash pełni funkcję strategicznego zaplecza logistyczno-hurtowego, zapewniając sklepom sieci Lewiatan efekt skali przy zakupach towarów od producentów.

Model franczyzowy: niezależni polscy przedsiębiorcy

Klucz do zrozumienia tożsamości sieci tkwi w jej modelu biznesowym. W przeciwieństwie do zintegrowanych sieci handlowych, gdzie centrala posiada 100% placówek, w Lewiatanie każdy sklep to odrębna działalność gospodarcza.

Właścicielami pojedynczych sklepów Lewiatan są lokalni przedsiębiorcy – polscy kupcy, którzy podpisują umowę franczyzową z odpowiednią spółką regionalną. To oni ponoszą ryzyko gospodarcze, decydują o zatrudnieniu, kształtują lokalną ofertę towarową i przede wszystkim odprowadzają podatki dochodowe oraz lokalne daniny w gminach, w których działają. W całej sieci zatrudnionych jest ponad 30 000 pracowników, a placówki prowadzi przeszło 2 000 niezależnych przedsiębiorców.

Taki model zasadniczo odróżnia sieć od w pełni scentralizowanych konkurentów. O ile konsumenci często sprawdzają, czy Biedronka jest polska, dowiadując się o jej bezpośredniej przynależności do portugalskiego koncernu Jerónimo Martins, o tyle w przypadku Lewiatana mamy do czynienia z hybrydą: polskim mikroprzedsiębiorcą za ladą wspieranym przez giełdowego dystrybutora hurtowego.

Dynamika rozwoju sieci Lewiatan w liczbach

Polska Sieć Handlowa Lewiatan stale zwiększa skalę operacyjną, rozwijając asortyment marek własnych oraz wdrażając nowe koncepty sklepowe, takie jak format typu convenience pod szyldem Lewiatan Express. Wyniki finansowe oraz liczba placówek w ostatnich latach potwierdzają stabilną pozycję sieci na rynku.

Dane: PSH Lewiatan, Grupa Eurocash

Podsumowanie: lewiatan czy to polska firma?

Rozstrzygając kwestię lewiatan czy to polska firma, należy wskazać na dwa uzupełniające się aspekty:

1. Na poziomie placówki handlowej: Sklep Lewiatan jest w 100% polskim biznesem. Należy do lokalnego przedsiębiorcy, który inwestuje własny kapitał, zatrudnia lokalnych pracowników i rozlicza się z polskim fiskusem.
2. Na poziomie centrali i łańcucha dostaw: Spółka zarządzająca marką (Lewiatan Holding S.A.) wchodzi w skład Grupy Eurocash S.A., czyli podmiotu notowanego na warszawskim parkiecie, w którym głównym udziałowcem jest inwestor z Portugalii.

Podsumowując: Lewiatan to polska marka o rodzimych korzeniach kupieckich, działająca w oparciu o tysiące niezależnych polskich firm handlowych, która na poziomie hurtowo-strategicznym korzysta ze skali i zaplecza kapitałowego Grupy Eurocash.