Stock czy to polska marka

Wielu konsumentów regularnie sięga po wódkę Stock Prestige czy produkowaną w Lublinie Żołądkową Gorzką, zadając sobie przy tym pytanie, czy Stock jest polski. Odpowiedź na nie wymaga rozróżnienia między miejscem wytwarzania trunków a strukturą kapitałową przedsiębiorstwa. Formalnym właścicielem marki Stock oraz zarządzającej nią spółki Stock Polska jest międzynarodowy koncern Stock Spirits Group, który od listopada 2021 roku znajduje się w rękach globalnego funduszu private equity CVC Capital Partners. Choć fabryki w Lublinie i Bielsku-Białej stanowią produkcyjne serce holdingu, historia samej marki Stock nie rozpoczęła się w Polsce, lecz nad Morzem Adriatyckim.

Włoskie korzenie i austro-węgierski początek: jak powstał Stock?

Historia marki sięga 1884 roku. Wówczas w Trieście, należącym w tamtym czasie do Austro-Węgier, dwaj przedsiębiorcy – Lionello Stock oraz Carlo Camis – założyli destylarnię parową pod firmą Distilleria a vapore Camis & Stock. Ich pierwszym głośnym produktem stała się brandy lecznicza „Medicinal”, opracowana jako bezpośrednia alternatywa dla trunków francuskich. Po odejściu Camisa przedsiębiorstwo działało pod nazwiskiem samego Lionello Stocka, a wspomniany koniak dał początek słynnej marce brandy Stock 84.

W okresie międzywojennym przedsiębiorstwo przekształciło się w organizację międzynarodową, otwierając filie i rozlewnie w Europie Środkowej, m.in. w 1920 roku w czeskim Božkovie koło Pilzna, a także w Austrii, na Węgrzech i w Polsce. Przez kolejne dekady firma ugruntowywała pozycję na rynkach południowej i środkowej części kontynentu. W 1995 roku włoska centrala wraz ze strukturami zagranicznymi została przejęta przez niemieckiego potentata branży sokowej i alkoholowej – grupę Eckes AG. W wyniku tej transakcji powołano do życia spółkę Eckes & Stock GmbH.

Polskie dziedzictwo: rola lubelskiego Polmosu i Żołądkowej Gorzkiej

Polski filar współczesnego koncernu ma zupełnie odrębny, rodzimy rodowód. Jego korzenie sięgają 1906 roku, kiedy Emil Plage założył w Lublinie zakłady spirytusowe znane jako „Rektyfikacja Lubelska”. Po II wojnie światowej przedsiębiorstwo zostało upaństwowione i weszło w skład państwowego monopolu spirytusowego jako Polmos Lublin. Zakład ten wyspecjalizował się w produkcji alkoholi gatunkowych i smakowych – to tam opracowano i wdrożono do produkcji m.in. legendarną wódkę Żołądkowa Gorzka (wprowadzoną oficjalnie w 1950 roku) oraz serię wódek i likierów Lubelska.

Przełom własnościowy nastąpił w 2006 roku, gdy prywatyzowany Polmos Lublin został przejęty przez amerykański fundusz private equity Oaktree Capital Management i wprowadzony na warszawską Giełdę Papierów Wartościowych. Rok później, w 2007 roku, Oaktree Capital Management wykupił od Eckes AG spółkę Eckes & Stock. W 2008 roku fundusz połączył oba podmioty – polski Polmos Lublin oraz środkowoeuropejski Eckes & Stock – powołując do życia Stock Spirits Group. W ten sposób lubelski zakład stał się kluczową bazą produkcyjną międzynarodowej grupy kapitałowej, łączącej polskie receptury wódczane z włoską i czeską tradycją spirytusową.

Przejęcie przez CVC Capital Partners i fala akwizycji z 2023 roku

W 2013 roku Stock Spirits Group zadebiutowała na Giełdzie Papierów Wartościowych w Londynie (London Stock Exchange – LSE). Spółka funkcjonowała na rynku publicznym do listopada 2021 roku, kiedy całą grupę wykupił luksembursko-londyński fundusz private equity CVC Capital Partners. Transakcja opiewała na kwotę około 767 milionów funtów (blisko 770 mln GBP) i zakończyła się wycofaniem akcji Stock Spirits z giełdy.

Pod rządami CVC Capital Partners spółka rozpoczęła intensywną konsolidację europejskiego rynku alkoholi mocnych. W samym 2023 roku grupa zrealizowała serię strategicznych akwizycji:

• Polmos Bielsko-Biała (Polska): sfinalizowane w sierpniu i wrześniu 2023 roku przejęcie polskiego producenta wódek Biały Bocian, Ogiński oraz Extra Żytnia pozwoliło grupie skokowo zwiększyć krajowe moce wytwórcze.
• Clan Campbell (Szkocja / Francja): przejęcie we wrześniu 2023 roku od francuskiego koncernu Pernod Ricard marki szkockiej blended whisky, cieszącej się dużą popularnością we Francji.
• Borco-Marken-Import Matthiesen (Niemcy): zakup hamburskiej spółki (przemianowanej na Stock Spirits GmbH), będącej właścicielem globalnej marki Sierra Tequila.
• Grupa Dugas (Francja): przejęcie wyspecjalizowanego francuskiego dystrybutora alkoholi segmentu premium i super-premium, w tym rumów i whisky.

Dzięki tym przejęciom roczne przychody Stock Spirits Group wzrosły z pułapu około 340–350 milionów euro do poziomu blisko 500 milionów euro, a firma z gracza regionalnego przekształciła się w paneuropejską platformę alkoholową.

Gdzie powstaje Stock i jak wygląda układ sił na polskim rynku?

Obecnie Polska pozostaje najważniejszym pojedynczym rynkiem dla Stock Spirits Group, generując około 57% całości przychodów grupy. W Lublinie, przy ul. Spółdzielczej, funkcjonuje główny zakład rektyfikacji i rozlewu oraz nowoczesne centrum logistyczne o powierzchni około 56 tysięcy metrów kwadratowych. Drugim kluczowym ośrodkiem wytwórczym w kraju jest zakład w Bielsku-Białej.

Na polskim rynku wódki Stock Polska jest stabilnym wiceliderem, kontrolując około 28–30% sprzedaży wolumenowej. Rywalizuje przede wszystkim ze spółką CEDC International, która po przejęciu na początku 2022 roku przez Grupę Maspex z Wadowic posiada ponad 47% rynku. Dla porównania, w przypadku głównego konkurenta sytuacja potoczyła się odwrotnie – odpowiedź na pytanie, czy Żubrówka jest polska, zmieniła się po przejściu z rąk rosyjskiego holdingu Roust pod skrzydła Maspexu, co oznaczało powrót marki do polskiego kapitału.

Wielu konsumentów poszukujących lokalnych wyrobów analizuje powiązania właścicielskie w branży spożywczej, sprawdzając, które polskie marki faktycznie opierają się na rodzimym kapitale, a które stanowią część międzynarodowych grup kapitałowych. W przypadku Stock Polska zyski ze sprzedaży zasilają ostatecznie fundusz CVC Capital Partners, mimo że alkohole są produkowane w kraju przez polskich pracowników, z wykorzystaniem polskiego zboża i tradycyjnych receptur.

Podsumowanie: czy Stock jest polską marką?

Podsumowując status marki Stock, należy wskazać na potrójną tożsamość przedsiębiorstwa:

1. Geneza nazwy i brandy: Włosko-austriacka – marka Stock narodziła się w 1884 roku w Trieście za sprawą Lionello Stocka.
2. Miejsce produkcji i portfolio wódek: Polskie – trzon asortymentu w postaci wódek Żołądkowa Gorzka, Lubelska, Saska, Stock Prestige czy przejętej wódki Biały Bocian jest destylowany, butelkowany i rozwijany w zakładach w Lublinie oraz Bielsku-Białej.
3. Własność i kapitał: Międzynarodowe private equity – właścicielem Stock Polska oraz grupy Stock Spirits jest fundusz CVC Capital Partners.

Stock nie jest zatem polską marką pod względem rodowodu ani struktury własnościowej. Stanowi natomiast międzynarodowy brand o bogatych włoskich korzeniach, którego współczesny sukces rynkowy i przemysłowe zaplecze zostały w decydującej mierze zbudowane na dorobku oraz infrastrukturze polskiego przemysłu gorzelniczego.