Policja i IJHARS łączą siły w walce z oszustwami żywnościowymi. Podpisano porozumienie o współpracy

12 października 2026 roku Policja oraz Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) zawarły w Komendzie Głównej Policji nowe porozumienie o współpracy, którego celem jest skuteczniejsze wykrywanie i ściganie oszustw na rynku spożywczym. Dokument precyzuje zasady współdziałania obu formacji, kładąc nacisk na szybką wymianę informacji operacyjnych, organizację skoordynowanych akcji kontrolnych oraz bezpośrednie wykorzystanie laboratoryjnego i eksperckiego zaplecza inspekcji w toku postępowań karnych. Porozumienie stanowi bezpośrednie wdrożenie znowelizowanych przepisów prawa, które radykalnie zaostrzyły odpowiedzialność za wprowadzanie na rynek zafałszowanej żywności.

Nowe ramy prawne: art. 39k i surowsza odpowiedzialność karna

Podstawą zacieśnienia współpracy między instytucjami jest ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 16 września 2026 r. Nowelizacja ta wprowadziła rewolucyjne zmiany w krajowym porządku prawnym, odchodząc od traktowania oszustw żywnościowych wyłącznie jako naruszeń administracyjnych podlegających karom finansowym, które nieuczciwi przedsiębiorcy nierzadko wkalkulowywali w koszty działalności.

Kluczowym elementem reformy stał się art. 39k, który ustanawia bezpośrednią odpowiedzialność karną. Zgodnie z jego brzmieniem, osoba wprowadzająca do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze w celu osiągnięcia korzyści majątkowej podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do roku. Jeżeli natomiast przedmiotem przestępstwa są artykuły rolno-spożywcze znacznej wartości, sprawcy grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Ustawodawca jednoznacznie wskazał porozumienie międzyinstytucjonalne jako narzędzie wykonawcze do realizacji tych norm, uprawniając IJHARS do ścisłej współpracy z organami śledczymi.

Synergia śledczych i ekspertów w Komendzie Głównej Policji

W imieniu Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia porozumienie podpisał Zastępca Komendanta Głównego Policji nadinsp. Tomasz Michułka. Ze strony IJHARS swój podpis złożyła Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Dorota Bocheńska.

W uroczystości wzięli udział kluczowi przedstawiciele obu instytucji odpowiedzialni za zwalczanie przestępczości gospodarczej, kwestie prawne i kryminalistykę. Komendę Główną Policji reprezentowali: Dyrektor Biura Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej podinsp. Ewelina Mączkowska, Dyrektor Biura Prawnego insp. Piotr Dąbrowski oraz Dyrektor Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji insp. Iwona Marciniak-Krawczyk. Głównemu Inspektorowi towarzyszyli Zastępca Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Beata Bakalarska oraz Dyrektor Biura Organizacji i Komunikacji w GIJHARS Tomasz Białas.

Obecność dowódców wyspecjalizowanych pionów podkreśla, że porozumienie ma charakter czysto operacyjny. Obejmuje ono nie tylko bieżącą wymianę informacji o ujawnionych nieprawidłowościach i podejrzeniach przestępstw, lecz także wspólne szkolenia, seminaria i warsztaty podnoszące kwalifikacje funkcjonariuszy i inspektorów w identyfikacji wyrafinowanych metod fałszowania towarów.

Laboratoria GIJHARS bezpłatnym wsparciem prokuratur i sądów

Jednym z najistotniejszych elementów nowego ładu prawnego jest rozwiązanie problemu kosztów i dostępności specjalistycznych ekspertyz. Znowelizowane przepisy wprowadziły zwolnienie z opłat za badania artykułów rolno-spożywczych wykonywane w laboratoriach Głównego Inspektoratu IJHARS na potrzeby prokuratury lub sądów w postępowaniach karnych prowadzonych w związku z art. 39k.

W sprawach o oszustwa gospodarcze w sektorze spożywczym niepodważalny dowód laboratoryjny jest często jedynym sposobem na wykazanie winy sprawcy. Nowoczesne metody fizykochemiczne i genetyczne pozwalają bezbłędnie zidentyfikować podmianę składników, zatajone substancje konserwujące czy niedozwolone dodatki maskujące zepsucie surowca.

„Nowe przepisy dają nam konkretne narzędzia do skuteczniejszego przeciwdziałania oszustwom żywnościowym. Dzięki porozumieniu wiedza kontrolna IJHARS, wyniki badań laboratoryjnych i informacje o nieprawidłowościach będą szybciej wykorzystywane we wspólnych działaniach z Policją” – zaznacza Dorota Bocheńska, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Z kolei Zastępca Głównego Inspektora IJHARS Beata Bakalarska wskazuje na wymiar ekonomiczny i społeczny porozumienia: „Oszustwa żywnościowe uderzają w konsumentów i uczciwych przedsiębiorców, a niekiedy wiążą się z poważniejszą przestępczością ekonomiczną. Liczymy na połączenie kompetencji dochodzeniowo-śledczych Policji z wiedzą ekspercką i zapleczem laboratoryjnym IJHARS. Dzięki temu skuteczniej zgromadzimy materiał dowodowy i wzmocnimy działania państwa przeciwko nieuczciwym praktykom na rynku żywności”.

Praktyka rynkowa i wymiar przestępczości zorganizowanej

Zjawisko określane międzynarodowym terminem food fraud przestało być problemem lokalnym. Doświadczenia europejskie, w tym cykliczne operacje OPSON koordynowane wspólnie przez Europol i Interpol, dowodzą, że fałszowaniem żywności zajmują się wyspecjalizowane grupy przestępcze czerpiące zyski z wprowadzania do obrotu podrobionej oliwy, miodu czy alkoholu, a także z nielegalnego „recyklingu” przeterminowanych towarów z podmienionymi datami ważności.

Na rynku krajowym newralgicznym problemem pozostaje wprowadzanie konsumentów w błąd co do rzeczywistego składu oraz kraju pochodzenia oferowanych produktów. Doświadczenia kontrolne pokazują, jak istotne są regularne kontrole wieprzowiny przez IJHARS, podczas których weryfikuje się, czy deklarowane na wywieszkach sklepowych polskie pochodzenie mięsa odpowiada stanowi faktycznemu, czy też stanowi próbę bezprawnego podbicia marży.

Ustawodawca uznał, że celowo wprowadzane na rynek zafałszowane artykuły rolno-spożywcze uderzają w bezpieczeństwo żywnościowe kraju oraz niszczą uczciwą konkurencję. Ścisłe połączenie uprawnień dochodzeniowych Policji oraz laboratoryjnych możliwości IJHARS ma zagwarantować, że procedery zafałszowań będą przecinane na wczesnym etapie, a osoby odpowiedzialne poniosą realną odpowiedzialność karną.