Zelmer czy to polska firma? Historia marki, właściciele i współczesna produkcja
- Stan na dzień
- Podstawa ustaleń
- Źródła wskazane w treści artykułu.
- Zastrzeżenie
- Struktura właścicielska i miejsce produkcji mogą się zmienić po dacie weryfikacji.
Wielu konsumentów poszukujących sprawdzonego sprzętu gospodarstwa domowego zadaje sobie fundamentalne pytanie: Zelmer czy to polska firma? Choć przez dekady charakterystyczne logo z literą „Z” stanowiło niekwestionowany symbol polskiego przemysłu i wyposażenie niemal każdego mieszkania nad Wisłą, dzisiejsza struktura własnościowa oraz model operacyjny przedsiębiorstwa wyglądają zupełnie inaczej. Od 1 stycznia 2020 roku aktualny Zelmer właściciel to hiszpańska grupa kapitałowa B&B Trends S.L. Z formalnego i ekonomicznego punktu widzenia współczesny Zelmer nie jest już polskim przedsiębiorstwem produkcyjnym, lecz międzynarodową marką handlową z polskim rodowodem.
Od COP i Cegielskiego do symbolu polskiego AGD
Korzenie marki sięgają 1937 roku, kiedy to w ramach budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP), pilotowanej przez wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego, utworzono w Rzeszowie filię poznańskich Zakładów H. Cegielskiego. Początkowo zakład koncentrował się na produkcji obrabiarek przemysłowych (tokarek, wiertarek) oraz uzbrojenia artyleryjskiego (w tym armat przeciwpancernych).
Po II wojnie światowej profil przedsiębiorstwa przeszedł zasadniczą reorganizację. W 1951 roku fabrykę przemianowano na Rzeszowską Fabrykę Sprzętu Gospodarskiego, a w 1953 roku z jej taśm zjechały pierwsze polskie powojenne odkurzacze Alfa i Gamma. Oficjalna nazwa Zelmer — będąca akronimem od frazy Zakłady Elektromechaniczne Rzeszów (Zakłady Elektromechaniczne Rzeszów) — została formalnie zarejestrowana w 1967 roku.
W kontekście historii rzeszowskiego przemysłu oraz powracającej w wyszukiwarkach frazy Zelmet założyciel należy podkreślić, że ZELMET-RZESZÓW Sp. z o.o. to odrębny podmiot gospodarczy. Zelmet powstał jako wyspecjalizowany kooperant i dostawca podzespołów metalowych dla fabryki Zelmer, a nie jako podmiot tworzący markę sprzętu AGD.
Przejęcie przez BSH i wycofanie z giełdy
Po transformacji ustrojowej w 2001 roku fabryka została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa Zelmer S.A., a w 2005 roku zadebiutowała na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Kluczowym inwestorem stał się wówczas fundusz Polish Enterprise Fund V (zarządzany przez Enterprise Investors), który objął blisko 49% akcji spółki. We wrześniu 2011 roku Zelmer uruchomił nowoczesny kompleks produkcyjny w Rogoźnicy na terenie Podkarpackiego Parku Naukowo-Technologicznego „Aeropolis”.
Przełom w strukturze własnościowej nastąpił na przełomie 2012 i 2013 roku. Niemiecki koncern BSH Hausgeräte GmbH (właściciel marek Bosch i Siemens) ogłosił publiczne wezwanie do sprzedaży 100% akcji Zelmer S.A. po cenie 40 zł za akcję, wyceniając całą spółkę na około 600 mln zł. Po wykupieniu akcjonariuszy mniejszościowych Zelmer został wycofany z warszawskiego parkietu i włączony w struktury BSH.
W kolejnych latach niemiecki właściciel podjął decyzję o integracji asortymentu pod markami globalnymi. W 2019 roku grupa BSH ogłosiła zakończenie produkcji małego AGD pod szyldem Zelmer, a sam zakład w Rogoźnicy został zaadaptowany do wytwarzania urządzeń pod markami Bosch i Siemens.
Nowy rozdział: B&B Trends i dystrybucja Eurogama
Aby uchronić rozpoznawalny znak towarowy przed zniknięciem z rynku, z dniem 1 stycznia 2020 roku prawa do marki Zelmer nabyła hiszpańska grupa B&B Trends S.L. (posiadająca w portfolio m.in. marki Ufesa, Daga oraz Di4). Transakcja objęła wyłącznie prawa do wartości niematerialnych i prawnych (brandu), podczas gdy nieruchomości fabryczne i linie technologiczne pozostały w dyspozycji koncernu BSH.
Współcześnie za obecność produktów na rynku odpowiada spółka Eurogama Sp. z o.o., w której B&B Trends objęło 90% udziałów. Nowe portfolio urządzeń (odkurzacze, czajniki, blendery, grille) powstaje w modelu rozproszonym: w fabrykach w Chinach, w zakładach produkcyjnych B&B Trends w Hiszpanii oraz u wyspecjalizowanych kooperantów europejskich. Dla klientów analizujących, czy współczesny Zelmer polska firma to wciąż aktualne określenie, odpowiedź brzmi: jest to zagraniczna marka handlowa, której firma Zelmer właściciel ma siedzibę w Hiszpanii.
Przekształcenia właścicielskie i produkcyjne marki Zelmer
| Okres | Właściciel kapitałowy | Główny profil działalności | Główne lokalizacje produkcji |
|---|---|---|---|
| 1937–2001 | Skarb Państwa (Polska) | Państwowy producent obrabiarek, a od 1953 r. sprzętu AGD | Rzeszów (Polska) |
| 2001–2013 | Inwestorzy giełdowi / Enterprise Investors (Polska) | Spółka publiczna Zelmer S.A., produkcja odkurzaczy i małego AGD | Rzeszów, Rogoźnica (Polska) |
| 2013–2019 | BSH Hausgeräte GmbH (Niemcy) | Oddział międzynarodowego koncernu (Bosch/Siemens) | Rogoźnica (Polska) |
| Od 2020 r. | B&B Trends S.L. (Hiszpania) | Międzynarodowa marka handlowa (dystrybucja: Eurogama Sp. z o.o.) | Chiny, Hiszpania, fabryki kooperantów |
Dane: Opracowanie własne na podstawie komunikatów giełdowych GPW, BSH Hausgeräte GmbH oraz B&B Trends S.L.
Co zostało z polskiego Zelmera? Rola Zelmotoru i marka SMAPP
Choć prawa do znaku Zelmer należą do podmiotu z Półwyspu Iberyjskiego, w Polsce przetrwała część historycznego zaplecza technicznego. Wyodrębniony w 2010 roku dawny Zakład Produkcji Silników Zelmera kontynuuje działalność jako niezależna spółka Zelmotor Sp. z o.o. z zakładami produkcyjnymi w Rzeszowie, Jarosławiu i Puńcowie.
Gdy wygasły kontrakty na dostawy podzespołów dla BSH, inżynierowie Zelmotoru rozpoczęli produkcję kompletnych urządzeń kuchennych (m.in. maszynek do mielenia mięsa, krajalnic i mikserów). Ze względu na zastrzeżenie nazwy Zelmer przez B&B Trends i wynikłe spory prawne, Zelmotor wprowadził na rynek własną markę konsumencką — SMAPP.
Podsumowując: współczesny Zelmer to historycznie polska marka, której obecnym właścicielem kapitałowym jest hiszpańska grupa B&B Trends, natomiast techniczną i produkcyjną tradycję dawnych rzeszowskich zakładów na polskim rynku kontynuuje marka SMAPP.
