Kamis czy to polska firma – wszystko, co musisz wiedzieć o producencie przypraw

Wielu konsumentów robiących codzienne zakupy w supermarketach i dyskontach zastanawia się, patrząc na popularne opakowania ziół, marynat i musztard: kamis czy to polska firma? Choć marka ta przez lata była dla klientów synonimem rodzimego sukcesu biznesowego i gospodarczego w okresie po transformacji ustrojowej, odpowiedź na to pytanie wymaga dziś spojrzenia w historię głośnej transakcji kapitałowej. Obecnie przedsiębiorstwo produkujące te znane dodatki kulinarnie nie posiada już polskiego kapitału, a jego struktury właścicielskie uległy całkowitej zmianie kilkanaście lat temu. W niniejszym artykule przyjrzymy się szczegółowo, jak wyglądała imponująca droga tego znanego brandu na rynkowy szczyt, kto obecnie stoi za jego produkcją, jak potoczyły się losy założyciela i czy infrastruktura wytwórcza nadal zlokalizowana jest nad Wisłą.

Historia potęgi przyprawowej: od zera do lidera rynku

Przedsiębiorstwo Kamis zostało założone w 1991 roku przez polskiego przedsiębiorcę Roberta Kamińskiego. W latach 90., kiedy polski rynek przechodził dynamiczną ewolucję, a na półkach dopiero zaczynały pojawiać się wysokojakościowe towary w przemyślanych opakowaniach, firma bardzo szybko zdobyła uznanie konsumentów. Z niewielkiej działalności przedsiębiorstwo to wyewoluowało w niekwestionowanego lidera w branży aromatycznych przypraw, musztard oraz innych dodatków. Dawna spółka Kamis S.A. zdołała z biegiem czasu zbudować silną pozycję rynkową nie tylko na terytorium Polski, ale też w wybranych państwach ościennych wchodzących w skład rynków Europy Środkowo-Wschodniej.

Kluczem do wielkiego sukcesu okazała się spójna strategia, rzetelne edukowanie polskiego konsumenta w zakresie odważnego stosowania nowych ziół, innowacyjne podejście do estetyki samego produktu oraz udane wprowadzenie na rynek dodatkowej marki Galeo, która miała stanowić bezpośrednią konkurencję w segmencie ekonomicznym. Firma nieustannie inwestowała również w nowoczesny zakład produkcyjny, którego siedziba znajduje się w miejscowości Stefanów pod Warszawą. Konsekwentna rozbudowa tej fabryki pozwalała m.in. na bardzo rygorystyczną kontrolę jakości surowca, poszerzanie asortymentu i sprawne skalowanie całej działalności. Przez przeszło dwie dekady odpowiedź na wszelkie pytania o rodowód przedsiębiorstwa była jednoznaczna i stanowiła dla założycieli powód do dumy.

Zmiana warty na szczycie: kto przejął lidera branży?

Rok 2011 przyniósł gigantyczny przełom na rynku spożywczym, o którym szeroko raportowały wszystkie media branżowe oraz portale finansowe. To właśnie wtedy ogłoszono w oficjalnych komunikatach, że wielki amerykański potentat z branży przyprawowej – korporacja McCormick & Company, Inc. – ostatecznie przejmie 100% udziałów w polskiej spółce. Zastanawiając się dzisiaj, do kogo należy kamis, trzeba zatem wskazać z pełnym przekonaniem właśnie tę spółkę giełdową ze Stanów Zjednoczonych, która stanowi globalnego giganta i niekwestionowanego lidera w swoim segmencie asortymentowym.

Kwota tej niezwykle istotnej rynkowo transakcji wyniosła ostatecznie około 830 milionów złotych. Był to niezwykle ważny, podyktowany strategią ruch dla zarządu McCormick & Company, Inc., który pozwolił zaledwie w jeden dzień na potężne wejście na niezwykle chłonny rynek zbytu. Amerykanie dzięki temu strategicznemu zakupowi zyskali świetnie zorganizowane przyczółki w Polsce oraz bazę eksportową m.in. do Rosji, na Ukrainę oraz do Rumunii. Należy jednak zawsze wyraźnie podkreślać, że sprzedaż firmy obejmowała w tym przypadku wyłącznie segment przyprawowy, octów i musztard. Głośna transakcja na 830 milionów złotych zupełnie nie objęła bardzo popularnej marki herbat Irving. Robert Kamiński zdecydował się na samym początku negocjacji na wyłączenie jej z zakresu umowy, zatrzymanie w swoich rękach i rozwijanie jako w pełni niezależnego biznesu. To dobitnie doprecyzowuje to, kto funkcjonuje dzisiaj na rynku jako kamis właściciel – w segmencie kulinarnym jest to bezapelacyjnie kapitał obcy.

Czy kapitał zagraniczny to wszystko?

W kontekście planowania lokalizacji fabryk, stabilności długich łańcuchów dostaw i tworzenia miejsc pracy warto zadać jeszcze jedno pytanie: czy kamis jest polski chociażby w wymiarze czysto operacyjnym? Mimo faktu, że kapitał zarządzającej wszystkim firmy jest w stu procentach amerykański, to faktyczna działalność produkcyjna wciąż, bez żadnych większych zakłóceń, odbywa się bezpiecznie w Polsce. W połowie lata, w lipcu 2012 roku – kilka miesięcy po oficjalnym domknięciu sprzedaży – dawną polską spółkę Kamis S.A. formalnie przemianowano na McCormick Polska S.A. Same procesy wytwarzania większości popularnych w regionie produktów w żadnym wypadku nie zostały jednak wygaszone ani pośpiesznie przeniesione za ocean.

Nowoczesny, kompleksowo zmodernizowany zakład przetwórczy w miejscowości Stefanów do dziś bez przeszkód funkcjonuje, zatrudniając setki wyspecjalizowanych polskich pracowników, w tym inżynierów produkcji, kontrolerów i technologów żywności. Polska fabryka to obecnie centralne centrum operacyjne, z którego amerykański właściciel zarządza towarowaniem w tej części Europy. Z licznych zautomatyzowanych linii produkcyjnych w miejscowości Stefanów na masowe sklepowe półki nieustannie zjeżdżają doskonale znane wyroby logowane markami Kamis oraz Galeo. Analizując sprawę pod kątem uiszczanych podatków PIT, CIT czy obciążeń od nieruchomości handlowych, a także doceniając stabilność dużego pracodawcy w regionie, można jasno stwierdzić, że przedsiębiorstwo McCormick Polska S.A. ma nieustanny, pozytywny wpływ na krajową i samorządową gospodarkę. Trzeba mieć wszakże pełną świadomość, że czysty zysk netto oraz odgórne wytyczne co do strategii i globalnych ram rozwoju ustalane i transferowane są w pełni bezpośrednio do głównej siedziby McCormick & Company, Inc. zlokalizowanej w USA.

Polskie marki na celowniku globalnych graczy

Skuteczne przejęcie tak rozpoznawalnego znaku towarowego przez branżowego gracza o potężnych zasobach budżetowych z USA to klasyczny, podręcznikowy już przykład ilustrujący, jak polskie marki spożywcze systematycznie stawały się obiektem dogłębnych analiz inwestycyjnych międzynarodowych koncernów. Podobny los biznesowy spotkał na przełomie ostatnich dwudziestu lat także szereg innych innowacyjnych krajowych firm z szeroko rozumianego rynku dóbr szybkozbywalnych (FMCG). Wiele z tych rodzimych podmiotów po ugruntowaniu w bólach wysokiej rentowności na lokalnym rynku ostatecznie trafiało w ramy ofert akwizycyjnych kreowanych przez dysponujących nieograniczoną niemal gotówką globalnych inwestorów, dążących do błyskawicznej konsolidacji i eliminacji mniejszych rywali.

Tego typu zmiany własnościowe, o których pisze prasa, bardzo często wywołują mieszane odczucia, zwłaszcza wśród tej docelowej części klienteli, która powodowana głębokim patriotyzmem gospodarczym pragnie aktywnie wpierać rodzimych producentów. Z tej prostej przyczyny wiele osób podduszanych nostalgią starannie sprawdza historię i analizuje etykiety pozostałych na półce rynkowych oponentów. Klienci skrupulatnie zastanawiają się dla przykładu, czy Prymat jest polski, z determinacją poszukując dla siebie asortymentowych alternatyw będących w wyłącznym posiadaniu inwestorów znad Wisły. Warto jednak oddać inwestorom zza oceanu, że w przypadku flagowych przypraw wyjeżdżających dziś pod banderą McCormick Polska S.A. zadbano umiejętnie, aby skomplikowana prawnie zmiana właścicielska zupełnie nie uderzyła w sentyment konsumenta. Renoma, charakterystyczna oprawa graficzna na saszetkach, logotyp oraz zaufanie budowane cierpliwie z uporem przez dwie dekady przetrwały bez gwałtownych ingerencji, co z perspektywy czasu okazało się wyjątkowo dojrzałą i niezwykle zyskowną decyzją wyższego szczebla McCormick & Company, Inc.

Podsumowanie

Ścieżka, jaką przebyła jedna z najpotężniejszych przyprawowych firm na przestrzeni ponad trzydziestu lat – począwszy od stosunkowo małej i pionierskiej działalności zbudowanej niemal z niczego przez Roberta Kamińskiego w trudnym dla polskiej gospodarki 1991 roku, a zakończywszy na monumentalnej sprzedaży kapitału za kwotę 830 milionów złotych potężnej machinie korporacyjnej jaką niewątpliwie jest McCormick & Company, Inc. – to niepodważalnie jeden z największych sukcesów wypracowanych w historii rodzimego wolnego biznesu po transformacji rynkowej. Należy mimo to mieć rzetelną rynkową wiedzę, że przedsiębiorstwo odpowiadające współcześnie za smak codziennych potraw goszczących na stołach wielu milionów konsumentów w Polsce jest podmiotem na wskroś zglobalizowanym, w 100% zależnym operacyjnie, biznesowo oraz technologicznie od kapitału rezydującego w Stanach Zjednoczonych. Istotny z perspektywy lokalnej gospodarki wymiar operacyjny zachował się wprawdzie na niezmienionym, bardzo zadowalającym poziomie dzięki utrzymaniu nowoczesnej strefy logistyczno-produkcyjnej zlokalizowanej przy samej stolicy pod nowym rynkowym szyldem McCormick Polska S.A., jednakże ostateczne owoce tegoż biznesu trafiają do rąk obcych udziałowców. To wręcz akademicki przykład uświadamiający zjawisko powolnego pożerania wybitnych, innowacyjnych liderów poszczególnych rynków w regionie CEE przez bezwzględne mechanizmy światowego rynku i globalne strategie największych korporacji z sektora spożywczego.