Sery pod lupą IJHARS: Podsumowanie wyników z września 2026 r.

W połowie września 2026 roku Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) opublikowała szczegółowy raport z najnowszej kontroli. Sery, oferowane zarówno w szczelnych opakowaniach, jak i sprzedawane luzem, zostały zweryfikowane pod kątem uczciwości producentów, jakości surowca oraz adekwatności deklaracji na etykietach. Raport z kontroli dostarcza konsumentom kluczowych informacji o jakości i poprawności oznakowania produktów na sklepowych półkach.

Wymogi formalne, autentyczność i dziedzictwo kulinarne

Nabywając asortyment nabiałowy, warto pamiętać o unijnych standardach. Użycie na etykiecie konkretnej nazwy wymaga od producenta rygorystycznego trzymania się określonych technik wyrobu. Zgodnie z wytycznymi kontrolerów sam termin musi bezpośrednio implikować wyłącznie tłuszcz mleczny, w którym nie ma miejsca na tanie zamienniki roślinne.

Producenci są zobligowani umieszczać na paczkach adnotacje wskazujące rodzaj procesu produkcyjnego (dojrzewanie czy wędzenie) lub specyfikację asortymentu (np. ser twarogowy kozi lub ser dojrzewający Gouda). Co istotne, jeżeli wyrób wyprodukowano z surowego mleka bez jakiejkolwiek obróbki chemicznej, fizycznej czy termicznej, musi on wprost o tym informować. Idealnym, historycznym i podawanym za wzór przykładem jest w tym wypadku Roquefort – słynny ser pleśniowy z unijną statusem Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP), który w swoim procesie opiera się na surowym mleku owczym.

Zdarza się, że wyrób całkowicie unika wypisywania długich list technologicznych na tyle paczki. Kiedy producent omija punkt pt. wykaz składników, jest to gwarancja, że zastosował wyłącznie prymarne zasoby, czyli mleko, sól, enzymy i kultury drobnoustrojów.

Zaskakująca statystyka naruszeń rynkowych w laboratoriach

Przechodząc do twardych danych za 2026 rok, kontrola IJHARS swoim zasięgiem objęła 60 sklepów, uwzględniając krajowy i zagraniczny asortyment chroniony znakami ChNP oraz Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG). Prześwietlono ofertę, a wynik pokazał, że nieprawidłowości obecne były w niemal połowie badanych punktów – w 46,7 % placówek handlowych.

Kontrolerom stosunkowo szybko udało się zamknąć część inspekcji wzrokowej. Cechy organoleptyczne przebadane w 41 pobranych partiach towaru nie obudziły najmniejszych zastrzeżeń kontrolujących. Poważne nieprawidłowości uaktywniły się natomiast na etapie specjalistycznych procedur w laboratoriach. Ośrodki badawcze prześwietliły pod tym kątem próbki sprowadzone aż ze 148 partii, formalnie kwestionując ostatecznie 19 z nich (12,8 %).

Zafałszowania i zagrożenia mikrobiologiczne

Główne potknięcia producentów zidentyfikowane podczas ekspertyz chemicznych dotyczyły rozmijania się w dokumentacji z zawartością deklarowanej soli, kwasów tłuszczowych oraz białka – ich faktyczny poziomy bywał notorycznie zawyżany lub nienaturalnie zaniżany.

Kontrola udowodniła rażące uciekanie się do oszustw i substytutów chemicznych. Spośród sprawdzanego asortymentu wykryto obecność nieujętego w statystykach kwasu sorbowego, jak i samych sorbinianów. Z kolei wyrób promujący się oficjalnie jako produkt owczo-kozi zawierał w sobie zdemaskowane dzięki sprzętom analitycznym DNA pochodzące od krowy. Obok bezpośrednich fałszerstw zawartości, polski rynek mierzy się z regularnymi zagrożeniami pod kątem bezpieczeństwa biologicznego. Tego typu błędy technologiczne miewają fatalne skutki zdrowotne, czego skrajnym przykładem było nakazane z zewnątrz i nagłe usunięcie ze sklepowych systemów wyrobu i produktu MLECZ SERY GÓRSKIE z powodu stwierdzonego zakażenia groźną w skutkach bakterią z rodzaju Listeria.

Chaos na etykietach i problemy przy sprzedaży luzem

Część audytowa, która sprawdzała oznakowanie paczek dostarczanych do marketów, prześwietliła 156 partii, przyznając ujemne noty za uchybienia w niemal co trzeciej z nich (32,1 %).

Praktyki opisywane przez IJHARS jako błędy etykietowe obejmowały całe spektrum niewiedzy producentów. Mylono poprawne formułki dietetyczne wpisując zwrot "w tym nasycony" miast obowiązkowego na paczkach zdania "w tym kwasy tłuszczowe nasycone". Popełniano drastyczne wykroczenia w stosowaniu logiki układania dat przydatności. Używano chybionego ostrzeżenia "należy spożyć przed", kiedy wyroby te powinny mieć wpis "należy spożyć do", a do tego zła chronologia cyfr z rokiem zrzucała z piedestału urzędową formę rozpisywaną od dni, poprzez miesiąc do pełnego roku. Zdarzały się też kuriozalne sytuacje nazewnicze: jednym z najmocniejszych uchybień była odnaleziona nazwa opisowa Manouri przypisana pod typ owczo-kozi, w którym w rzeczywistości znajdowała się domieszka ujawnionego krowiego DNA.

Chaos informacyjny dotyka też wyrobów sprzedawanych przy ladzie wagowej, tak zwanym "luzem". Wykryto nagminne używanie obciętych haseł (widniało na etykiecie samo słowo "dojrzewający", pomijające główny przekaz). Co gorsza, kupcy, mając do wglądu hurtowe i szczegółowe wypisy od producentów, nagminnie zapominali uwzględniać w ofercie sklepowej faktu istnienia stabilizatora oraz sztucznego barwnika.

Nowe uprawnienia, pleśń a ostrożność konsumenta

Najnowszy audyt IJHARS zbiega się w czasie ze strukturalnymi zmianami dla całego państwowego nadzoru żywności. Od 16 września 2026 weszły w życie akty legislacyjne istotnie wzmacniające urząd na wielu polach administracyjnych. Przepisy zaostrzyły ustawową, państwową definicję żywności zafałszowanej i udostępniły podmiotom państwowym nowe środki do walki z handlem przez internet.

Przy tej okazji inspektorzy wystosowali ostrzeżenie do masowych konsumentów. Popularne, przedłużające chemiczną trwałość procesy z wykorzystaniem opakowań próżniowych czy ochronnej gazowej atmosfery z dodatkiem azotu nigdy nie zwalniają z weryfikowania stanu nabiału tuż po otwarciu w domu. Instytucja zwraca także po raz kolejny uwagę na fałszywy mit narostów z pleśni. Jest to cecha charakterystyczna i bezpieczna do zjedzenia tylko przy wyrobach klasyfikowanych ściśle jako odmiany pleśniowe. Gdy za to konsument natrafi na taki rodzaj zmian na serze Edamskim przechowywanym otwartym przez długi czas w swoim domowym chłodzeniu, to znak ostrzegawczy – tego typu produkt to asortyment obarczony zepsuciem, który nadaje się tylko i wyłącznie do wyrzucenia.