Żywiec właściciel, historia i kapitał: czy to polskie piwo?

Wielu konsumentów sięgających po charakterystyczną butelkę z tańczącą parą w strojach krakowskich zastanawia się, czy żywiec jest polski oraz do kogo należy żywiec. Gdy w oknie wyszukiwarki pojawia się zapytanie żywiec właściciel, oczekiwana odpowiedź bywa niejednoznaczna. Z perspektywy tradycji, geografii i miejsca zatrudnienia setek pracowników Żywiec bez wątpienia jest nierozerwalnie związany z Polską – trunek warzy się w historycznym zakładzie w Beskidach. Jednak pod względem struktury kapitałowej i ostatecznego beneficjenta zysków sytuacja jest bezdyskusyjna: Grupa Żywiec w 100 procentach należy do zagranicznego inwestora, którym jest holenderski gigant piwowarski Heineken International B.V.

Do kogo należy Grupa Żywiec? Droga Heinekena do pełnej kontroli

Przejście browaru w ręce zagranicznego kapitału było procesem wieloletnim, odzwierciedlającym transformację całej polskiej gospodarki po 1989 roku. Państwowe przedsiębiorstwo Zakłady Piwowarskie w Żywcu przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa 31 grudnia 1990 roku. Już 24 września 1991 roku firma zadebiutowała na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, stając się jednym z pionierów rodzimego parkietu akcyjnego.

Kluczowy zwrot w strukturze własnościowej nastąpił w marcu 1994 roku. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zdecydowało wówczas o podwyższeniu kapitału i dopuszczeniu do spółki inwestora strategicznego. Został nim holenderski podmiot Heineken International Beheer B.V., który objął początkowo 25% akcji, by wkrótce przekroczyć próg 31%. Kolejnym etapem konsolidacji był grudzień 1998 roku, kiedy doszło do wielkiej fuzji Zakładów Piwowarskich w Żywcu ze spółką Brewpole B.V., kontrolującą browary w Elblągu, Warce, Leżajsku, Gdańsku i Radomiu. W efekcie tego połączenia narodziła się Grupa Żywiec S.A., w której Heineken objął pakiet większościowy.

Giełdowy rozdział obecności Heinekena w Polsce zamknął się definitywnie na początku 2023 roku. Holenderski właściciel ogłosił procedurę przymusowego wykupu akcji (squeeze out) skierowaną do pozostałych akcjonariuszy mniejszościowych. Wykup przeprowadzono w dniach 16–19 stycznia 2023 roku po cenie 486,12 zł za akcję. Zwieńczeniem procesu była uchwała Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych nr 287/2023, na mocy której z dniem 6 kwietnia 2023 roku akcje Grupy Żywiec wycofano z obrotu na Głównym Rynku GPW. Po niemal 32 latach obecności na warszawskiej giełdzie polska spółka stała się w całości prywatną własnością holenderskiego koncernu.

Gdzie fizycznie powstaje Żywiec? Browary i optymalizacja produkcji

Choć centrala decyzyjna i kapitał znajdują się w Amsterdamie, piwo Żywiec jest warzone w Polsce. Głównym ośrodkiem produkcyjnym pozostaje Browar w Żywcu, będący jednocześnie tożsamościowym centrum marki. W portfolio Grupy Żywiec znajduje się obecnie kilka zakładów piwowarskich rozlokowanych w różnych regionach kraju:

• Browar w Żywcu – zabytkowy, a zarazem stale modernizowany zakład w Beskidach;
• Browar Warka – duży zakład zlokalizowany na Mazowszu;
• Browar Elbląg – historyczny browar na północy Polski;
• Browar Namysłów – zakład w województwie opolskim, kupiony przez Grupę Żywiec 1 kwietnia 2019 roku od Chicago Poland Investment Group za kwotę bazową 500 mln zł.

Trudne warunki rynkowe wymusiły jednak na właścicielu głęboką restrukturyzację majątku produkcyjnego. Najbardziej nagłośnionym krokiem było zamknięcie Browaru Leżajsk, w którym produkcję piwa definitywnie wygaszono 31 sierpnia 2023 roku. Nieruchomości po zakładzie sprzedano w 2024 roku brytyjskiej firmie biotechnologicznej Mycofeast, która przekształciła obiekt na cele produkcji komponentów spożywczych i paszowych. Wcześniej Grupa Żywiec pozbyła się m.in. Browaru Braniewo (sprzedanego w 2020 roku do firmy Van Pur) oraz Browaru Zamkowego w Cieszynie (zbytego na rzecz spółki Felix Investments).

Od Habsburgów do korporacji: korzenie żywieckiego piwowarstwa

Żywiecki browar nie powstał w epoce państwowych monopoli ani współczesnych korporacji. Założycielem zakładu był arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg, który powołał go do życia w 1856 roku. O wyborze Żywca przesądziła wysoka jakość lokalnej wody, czerpanej prosto z beskidzkiej rzeki Leśnianki.

Przez 93 lata przedsiębiorstwo pozostawało własnością żywieckiej linii rodu Habsburgów. W tym okresie zakład unowocześniano, dzięki czemu pod koniec XIX wieku stał się największym producentem piwa w całej Galicji. Do dzisiaj pamiątką po tamtych czasach jest unikalna zabudowa przemysłowa, w której zorganizowano Muzeum Browaru w Żywcu.

W czasie II wojny światowej majątek przeszedł pod przymusowy zarząd niemieckiego okupanta. Gdy w 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie zamierzały wysadzić browar w powietrze, polscy pracownicy z narażeniem życia usunęli ładunki wybuchowe i ocalili fabrykę. Po wojnie przedsiębiorstwo znacjonalizowano, a marka Żywiec stała się jednym z nielicznych polskich towarów eksportowych, rozpoznawalnych w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych.

Polski rynek piwa: jak Żywiec wypada na tle konkurencji?

Sytuacja własnościowa Żywca odzwierciedla układ sił na całym polskim rynku piwnym. Sektor ten jest zdominowany przez tzw. Wielką Trójkę zagranicznych koncernów, które kontrolują łącznie od 70 do 80 procent wolumenu sprzedaży. Oprócz Grupy Żywiec należącej do Heinekena, czołowe pozycje zajmują Kompania Piwowarska oraz Carlsberg Polska.

Podobny rodowód kapitałowy mają inne znane polskie marki. Kiedy analizujemy, kto produkuje piwo Lech, okazuje się, że browar w Poznaniu wchodzi w skład Kompanii Piwowarskiej. Z kolei sprawdzając, czy Tyskie jest polskie, szybko trafimy do tego samego podmiotu – od 2017 roku cała Kompania Piwowarska należy do japońskiej grupy Asahi Group Holdings. Trzeci biegun tworzy duński Carlsberg, do którego należą zakłady w Brzesku (Okocim), Sierpcu (Kasztelan) i Szczecinie (Bosman).

Wszystkie te podmioty mierzą się obecnie z wyraźnym kryzysem popytowym. Wolumen sprzedaży piwa w Polsce kurczy się od 2019 roku: w 2023 roku spadek wyniósł 6,9%, a w 2024 roku rynek zanotował kolejną zniżkę o 1,7%. Zmiana zachowań konsumentów – w tym rosnąca popularność piw bezalkoholowych, których udział sięgnął w 2024 roku około 7,5% rynku – sprawia, że globalne koncerny ograniczają produkcję tradycyjnych lagerów i redukują koszty.

Konsumenci, dla których priorytetem jest wspieranie rodzimego kapitału, muszą szukać alternatyw poza ofertą koncernową. Niezależne browary regionalne i rzemieślnicze (np. Fortuna, Ciechan, Kormoran czy Grupa Van Pur) stanowią odrębną część rynku. Przed wizytą w sklepie warto sprawdzić, które polskie marki piwa są w rękach rodzimych przedsiębiorców odprowadzających podatki i reinwestujących wypracowany zysk bezpośrednio w kraju.

Podsumowując: piwo Żywiec powstaje w polskich zakładach, na bazie krajowych surowców i przy udziale polskich pracowników. Jednak odpowiadając na pytanie o kapitał i strukturę własności – marka stanowi w stu procentach część międzynarodowego portfolio grupy Heineken.